Mihemed Uzun li sirgûnê, li xerîbîyê kemilî û weke gelek kurdan, ciwanîya xwe li wêder derbas kir. Lê dema ku ev nexweşîya bê derman lê peyde bû, barkir hat Kurdistanê, hat paytextê Kurdistanê.

Û got ‘ez hatime li vêder bijîm, ne hatime ku bimrim’.

Ev, gotineke çiqas giran û bi wateye...

Jîyana li sirgûnê, ya xerîbîyê ne jîyaneke ji rêzê ye. Yê ku dîtîye dizane çawa ye. Mirov di civakeke nû de xerîbê her tiştî be ne rihet e. Mirov mejbûr dibe ku di jîyanê de, ji serî de dest bi her tiştî bike. Loma jî jîyan dibe barekî giran li ser milên mere.

Gelek mirov di bin vî barî de dikevin, hinek jî kêm zêde di halê xwe de, jîyaneke rojane derbas dikin. Lê di rewşên wiha de hinek mirovên xwedî qabîlîyetên bi taybetî encamên giranbuha ji rewşên wiha derdixînin. Pirsgirêk, xerîbî, hisreta welêt, ya gel hwd. wan di hinek waran de kûr dike û berhemên netewî an navnetewî derdixin holê. Ango van mirovanan, mirovên dîrokî ne.

Mihemed Uzun jî yek ji wan mirovên dîrokî bû.

Mere jîyaneke bi çi rengî jî derbas bike, li xerîbîyê, her dem hisreta welêt û mirovên mere di dilê mere de ye. Ev hisret her ku dem derbas dibe, li mere mezin dibe. Û her ku mere mezin dibe, mere bêtir li mirinê difikire. Loma jî îdin tirsa ku mere nema welatê xwe bibîne û jîyana xwe li xerîbîyê temam bike, dikeve dilê mere.

Hestên mere tenik dibe, mere dilşoj dibe. Gotinek bi tenê dikare bêhna mere teng bike an bi girî bike û gotinek bi tenê dikare mere kêfxweş û bextewer jî bike.

Her tişt li ser esasê surgûn an xerîbîyê ava dibe. Dema ku tiştek di qewime, çi xweş û çi jî ne xweş, mirov xwe bi xwe muqayese dike û ji xwe di pirse ‘gelo ji welatê xwe derneketibûma, ê ev rewş bi çi rengî bûya...?’ Ev fikir û xeyal her dem berdewam e.

Mere dikeve psîkolojîyek e wiha û bawer dike ku mere li welatê xwe bûya ê ev problem li mere peyde ne bûya. Ev fikir ne weke fikir tenê dimîne, her weha di jîyanê de dibe rastîyek.

Gelek caran bawerîyên mere nexweşî rihet kirine gelek caran jî nexweşî li mere çêkirine.

Nivîskar û lêkolînvana Swêdî Iréne Matthis bi alîkarîya destnivîsên Sîgmond Freûd û fikrên wî yên psîkanalîzê de, di derbarê vê mijarê pirtûkek nivîsîye. Di vê pirtûka ku bi navê ‘laşê mere, yê ku difikire’ (den tänkande kroppen) de dibêje, dema ku problemeke sosyal di jîyana mere de hebe, dibe ku di laşe mere de bibe sedema nexweşîyên fîzyolojîk an psîkolojîk. Herweha Matthis bermeqlûbê vêya jî bibîr dixîne dema ku nexweşîyek li mere peyde bibe dibe ku derdora mere ya sosyal bibe sedem ku ev nexweşî li mere sibik bibe an jî bi temamî rihet bibe.

Gelo Mihemed Uzun ne li xerîbîyê bûya, li welatê xwe bûya, ewê ev nexweşî lê peyde bibûya? Zahmete ku mere bêje ‘erê’ an ‘na’!

Lê Mihemed Uzun bi xwe di vê mijarê de hişyar bû, loma jî piştî ku textorên Swêdî û Emerîkî di warê tibbî de destê xwe jê şuştin, wî barkir, hat Amedê. Ew di wê bawerîyê de bû ku evîna gelê kurd û jîyana di nav wan de, ê alîkarîyê pêre bike. Heger ku wî bi temamî raneke jî ewên jîyana wî hinekî dirêjtir bike. Herweha heger ku çare tune be jî dixwest li nava gelê xwe here ser dilovanîya xwe.

Dîyar jî bû ku hezkirin û evîna kurdan, hêz da wî. Lewra textoran gotibû temenê te hefteyek maye, lê Mihemed Uzun li Kurdistanê salekê bêtir jîya.

Dema ku min jîyana li sirgûnê-xerîbîyê û ya li Kurdistanê dida ber hev... û min bihîst piştî ku Mihemed Uzun hatîye Kurdistanê baştir bûye, bi rastî jî min bawer kir ku îdin nema tiştek bi wî tê.

Xwezî Mihemed Uzun ne salek berê, çend sal berê hatiba Kurdistanê. Belkî jî îro meyê ne li ser mirina wî, meyê li ser berhemên wî yên nû nivîs binivîsîya.

Çavên xerîbîyê kor be, çavên mirinê hezar car kor be...

Mihemed Uzun tu di dilê kurdan de dijî...

Bila serê gelê kurd, dost û malbata wî sax be.