Küresel ekonomik büyüme petrol fiyatlarının tehdidinde

Petrolün varili 44.77 dolar ile rekor düzeylere ulaşırken, dünyada kaç yıllık petrol rezervi kaldığı konusunda tartışmaların ardı arkası kesilmiyor. Bilim insanları petrolün bitip bitmeyeceği konusunda farklı fikirler savunuyor.

MHA/FRANKFURT

Dünyada kaç yıllık petrol rezervi kaldığı konusunda tartışmalar boyutlanarak devam ediyor. Bu yıl petrol varili 44.77 dolar ile rekor düzeylere ulaşmış durumda. Bu durum Küresel büyümeyi olumsuz biçimde etkiliyor. Royal Dutch/Shell Group, elinde kalan rezervin 4.5 milyar varil olduğunu bildirdi.

Bilim insanları ve ekonomistler dünyada ne kadar petrol rezervi kaldığı konusunda ortak bir görüşe varmak için yoğun bir tartışma içerisindeler. İtalyan enerji şirketi Eni'den ekonomist Leonardo Maugeri, Science dergisinde yer alan son yazısında bu tartışmayı yeniden alevlendirdi. Maugeri, petrolün tükenmek üzere olduğunu savunan grubu ortalığı gereksiz yere velveleye vermekle suçluyor.

Avrupalı bilim insanlarından oluşan Petrol Araştırmaları Birliği (ASPO) karamsarların başını çekiyor. Bu gruba göre Çin gibi gelişmekte olan ekonomilerin talepleri arttıkça, dünyada maksimum petrol üretimi 2008 yılında doruk noktasına ulaşacak. "Eğer Irak'taki tüm petrolü tek bir şişenin içine doldurursanız, dört bardak petrol çıkar. Dünya her yıl bu bardaklardan birini tüketiyor" diye konuşan ASPO Başkanı Kjell Aleklett, "Petrolün keşfinden bu yana 9 şişe tükettik. şu anda buzdolabında 9 veya 10 şişe daha bulunuyor. Daha ne kadar var? Kimi 5, kimi 6 diyor. Bize göre 3 şişe daha var" diyor.

Felmy daha iyimser

Amerikan Petrol Enstitüsü'nden ekonomist John Felmy, petrol üretim tahminlerinin gerçeği yansıtmadığını ileri sürerek, pratik olma adına petrolün sonsuza dek akacağı varsayımının benimsenmesini öneriyor. Felmy, "Petrolün 1800'lü yıllarda keşfinden beri tükendiği yolundaki söylentilerin ardı arkası kesilmedi" diyor.

1880'li yıllarda Standard Oil şirketi, rezervlerin tükenmek üzere olduğu korkusuna kapılarak şirketin hisselerini satmıştı. 1970'lerde merkezi Roma'da bulunan The Club of Rome adındaki bir "tink tank" şirketi petrol üretiminin doruk noktasına 2003 yılında varılacağını söylemişti. Ancak bu doğru çıkmadı.

Şirketler var olan kuyulardan daha fazla petrol çıkarmanın yollarını arıyor. Esnek, bobin-tüplü matkaplar, dümdüz aşağı doğru delen konvansiyonel, sert matkaplardan farklı olarak yatay kollardaki petrole de erişebiliyor. Bu teknoloji sayesinde şirketler var olan kuyulardan bugünkü yüzde 35'lik verim oranını yüzde 50 ile 60'lara çıkarabilecekler.

Biyoteknoloji de petrolün akmasına yardımcı oluyor. Alberta Üniversitesi'nden bilim adamları mikroorganizmalardan yararlanarak, çıkartılması güç, akışkanlığı düşük petrolü sulandırarak daha kolay akmasını sağlayacak.

Schlumberger Limitet şirketi Başkan Yardımcısı Satish Pai, "Teknoloji, petrol üretimini sürekli ileri doğru atıyor. Ancak ne kadar petrol kaldığını zaman söyleyecek" diyor.

Rezervleri en güçlü Suudi Arabistan

Bu arada İngiliz Petrol Şirketi British Petroleum (BP) tarafından yayınlanan yıllık analizlere göre, dünyada en çok petrol rezervlerine sahip ülke Suudi Arabistan. Mevcut üretim hali ile petrol rezervlerinin 73 yıl sonra tükeneceği kaydeden BP, ABD'nin sadece 11 yıllık petrol stoku bulunuyor. BP verilerine göre, Suudi Arabistan 2003 yılı boyunca gerçekleştirdiği günlük ortalama 9 milyon 817 bin varillik petrol üretimi ile dünyada en fazla petrol üreten ülke konumunu sürdürdü. Bu rakam dünyadaki toplam üretimin de yüzde 12.8'ini oluşturuyor.

Rusya ise yüzde 11.4'lük oranı ile petrol üretimini günlük ortalama 8 milyon 543 bin varil olarak gerçekleştirdi. 7 milyon 454 bin varillik ve yüzde 9.2'lik üretim oranı ile üçüncü sırada yeralan ABD 2002 yılına göre yüzde 1.6'lık bir üretim düşüşüne gitti.

3 milyon 852 bin ile İran dördüncü, 3 milyon 789 bin ile Meksika beşinci, 3 milyon 396 bin ile Çin altıncı, 3 milyon 260 bin ile Norveç yedinci, 2 milyon 238 bin varillik üretimi ile de Kuveyt sekizinci sıraya yerleşti. Irak ise yüzde 33'lük bir düşüşle 1 milyon 344 bin varillik bir üretimde bulundu.

Dünyada en fazla petrol rezervinin olduğu ülke 267,2 milyar varil ile Suudi Arabistan. Bu aynı zamanda dünya petrol rezervinin yüzde 22.9'una denk geliyor. 130.7 milyar ve yüzde 11.4 ile İran ikinci en büyük petrol rezervlerine sahip ülke. Dünya rezervlerinin yüzde 10'una karşılık düşen 115 milyar varillik rezervi ile Irak üçüncü sırada geliyor. 97.8 milyar varillik petrol rezervi olan Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) yüzde 8.5'lik oranı ile dördüncü, 96.5 milyar varile sahip Kuveyt yüzde 8.4 ile beşinci, Venezuella 78 milyar varil kapasitesi ve yüzde 6.8'lik oranı ile altıncı, 69.1 milyar varil ile dünya rezervlerinin yüzde 6'sına sahip olan Rusya yedinci sırada takip ediyor. Dünyadaki rezervlerinin yüzde 2.7'sini bulunduran ABD'nin ise 30.7 milyar varillik petrol kapasitesi mevcut.

En fazla rezerv Ortadoğu'da

BP verilerine göre, 2003 yılında en çok petrol rezervlerinin saptandığı bölge Ortadoğu. Ortadoğu dünya petrol rezervlerinin yüzde 63.3'ünü, Avrupa ve Asya yüzde 9.2'sini, Afrika yüzde 8.9'unu, ABD'nin olduğu Kuzey Amerika kıtası yüzde 5.5'ini, Asya Pasifik ise yüzde 4.2'sini oluşturuyor.

2003 sonu ile dünyada keşfedilen tüm rezervlerdeki petrol miktarı 1 trilyon 148 milyar varil. Bu rakam 1983'te 723 milyar, 93'te ise 1 trilyon 24 milyardı.

Geçen yıl dünya petrol üretiminin yüzde 29.6'sını Ortadoğu, yüzde 22.1'ini Avrupa ve Asya, yüzde 18.2'sini Kuzey Amerika, yüzde 10.8'ini Afrika, yüzde 10.2'sini Asya Pasifiği, yüzde 9.2'sini de Güney ve Orta Amerika gerçekleştirdi.

Uzmanların hesaplamalarına göre ABD'de 11 yıl sonra petrol kalmayacağı gözüküyor. Suudi Arabistan'ın ise 73 yıllık rezervi var. Rusya'da ise 22 yıl sonra petrol rezervlerinin tükeneceği hesaplanıyor. İran'ın 93, Venezuella'nın 72 yıllık petrolü kaldığı belirlenirken; Irak, BAE ve Kuveyt'te mevcut üretimi ile 100 yıldan daha fazla rezervinin olacağı hesaplanıyor. Ancak dünyada petrole biçilen ortalama ömür ise 41 yıl.petrole biçilen ortalama ömür ise 41 yıl.

özgür politika