 Bu adada HİTLER’in sağ kolu Hava kuvvetleri komutanı meşhur Mareşal Herman GÖRİNG tatil yapar, sonraları da hanımı burada bir ev inşa ettirir, kocasının Nürenberg mahkemesinde intiharından sonra Köln’den bir aileye bu evi satar. İşte o aile de beni tatil yapmak için o eve davet etti.
SYLT adasında tatil
Dr.İsmet Turanlı
Almanya'nın kuzey denizinde,Danimarka yarım adasına paralel Almanların çok makbulu olan bir adası vardır. Insel SYLT.
Eskiden askeri strateji yönünden ehemmiyetli olan bu adada artık asker kalmamış.Kışlalarını dahi satıp çekip gitmişler ki, bu çok hoşuma gitti.
Bu adada HİTLER’in sağ kolu Hava kuvvetleri komutanı meşhur Mareşal Herman GÖRİNG tatil yapar, sonraları da hanımı burada bir ev inşa ettirir, kocasının Nürenberg mahkemesinde intiharından sonra Köln’den bir aileye bu evi satar. İşte o aile de beni tatil yapmak için o eve davet etti.
Bu adada bazı enteresan tesbitlerim oldu. Onları sizlere anlatmak ihtiyacı hissettim.
1909'a kadar bu adada plajlar cinsiyete göre ayrılırmış. Bizdede hala böyle ayrım yapanlar olduğunu duyuyorum. 1954 den sonrada plajlara çıplak girmek, banyo yapmak serbestleşmiş.İsveç'te iken gördüm ki insanlar sabahları ailece banyoda çıplak jimnastik yapıyorlar.Saunadan çıkıncada çıplak (14 derecede) soğuk deniz suyunda banyo yapıyorlardı.
Atatürk, SElim Sıtkı TERCAN’ı İsveçe gönderir ve orada öğrendiklerini spor alanında Türkiye'ye getirir. Hatta İsveçlilerin bir marşını (Dağ başını duman almış) Türkçeye tercüme edip ,uygular. O zamanlar diğer diktatörlerin (Hitler,Musolini,Stalin,Franko,Salazar v.s.) yaptırdıkları gibi modaya uyup bizde de 19 Mayıs şenlikleri spor bayramları uygulanır. Çocukken okulla meydanlara götürülürdük ve güneşten sırtımız yanardı. Annem yoğurt sürerdi güneş yanığına karşı.
Bu adada tek bir yabancı plakalı arabaya rastlamadım. Zengin,elit Almanlardan başka kimse yok.Alman araba markalarının dışında yabancı markalı arabalarda yok.Sebebini kime sordu isem doğru dürüst bir cevap alamadım.Hemen hemen hiç yabancı yok.Bir kaç Türk dönerci dükkanı var.Sordum. 30'a yakın Türkiyeli aile varmış adada. Artık Türklerin girmediği, dönerin satış yapılmadığı yer yok Avrupa da.
Atlantikte birde dünya zenginlerinin ikamet ettiği,tatil yapıp,golf oynadığı bir adada BERMUDA’dır.Bir dünya kongresi Kanada dan dönerken uğramış, bir hafta tatil yapmıştım orada.
Bermuda İngilizlerin bir kolonisi imiş.Günün birinde buraya Jamayikadan bir zenci,olimpiyat şampiyonu,atlet,TABİB gelmiş.Önce oradaki zencilerden bir spor kulubü kurmuş,sonra sendika ,daha sonra da parti kurarak oradaki zencileri adanın idaresine dahil etmiş.Ada dünyanın en zengin adalarından biri.Öyleki ,haftada ancak bir turist gemisinin gelmesine,günde bir uçağın inmesine izin var.Adadaki yüksek fiyatları düşürmemek için.
SYLT’te bütün caddeler,hatta evlerin bahçeleri çiçeklerle bezenmiş,masrafını belediye karşılıyor.Ayni durumu Chicago’da gördüm.Bütün şehir çiçeklerle donanmış,belediye sayesinde.Bu yazıyı okuyan belediye başkanlarına duyurmak istiyorum ki vazifeniz sadece şehri,kasabayı temiz tutmak değil ayni zamanda caddeleri çiçeklerle süslemektir.İşte o zaman vatandaştan aferin alırsınız.
Burada dünyanın hiç bir yerinde gerçekleşmemiş politik bir gelişme mevcut.15 kişilik belediye meclisine 12 bağımsız aza seçilirken,büyük Alman partilerinden ancak birer tane yani 3 kişi, seçilmiş.Bağımsızlar % 80 ,bizde % 4.Partileri kolayca kontrol altına alan LOBİcilerin bu kadar bağımsızı kolayca kontrol altına alamayacağını ,haksız kazançların önüne geçileceğini düşünüyorum.
Bir başka demokrasi babındaki tesbitim de FRİSİNLAND lı Danimarkıalıların bir partisi olduğu.Onlara iki vatandaşlık tanınmış.Onlara yabancı bir partinin varlığı,seçimlere katılımı,hatta nufuslarındanda daha çok milletvekilini parlamentoya sokma hakları kabul görmüş.Diğer taraftan bu kadar demokrasiye sahip çıkan memlekette 40 milyonluk KÜRTLERİN bir çok alanda özgürlük hakları kısıtlanmış. ROJ-TV yi bile yasaklıyorlar.
Türkiye'de Demokrat parti yeni iktidara gelmişti,biz gençlerde demokrasi havarisi olmuştuk.Malatya'da belediye seçimleri vardı.8-10 Üniversiteli arkadaş bir araya gelmiş bir bağımsızlar listesi hazırlamıştık.Bir iki tüccar da bizi finanze ediyordu.Bir taksiye hoparlör taktırmış,meydanlarda nutuk çekiyorduk.Savcının vazifelendirdiği bir polis beni adliyeye götürdü.Kahramanca yürüyüşle savcının odasına girdiğimde savcı önce bana kahve ısmarladı sonra tehdit etmeğe başladı.Duydum gençler olarak seçime müdahele edecek davranışlarınız oluyormuş.İyi bir aileye mensup olduğunuzu duydum,ayrıca iyi niyetinize anlayışımdandır ki sizi şu anda hapse sevk etmiyorum.Yaptığınız seçim kanununa aykırıdır.Derhal bu teşebbüsünüzden vazgeçin.Demokrasiye katkı sağlayalım derken hevesimiz kursağımızda kalmıştı.
Adanın iklimi teneffüs yolları hastaları için çok sağlıklı.Bütün gün,bütün sene rüzgarlı.Rüzgar enerijisi için maazzam yatırım yapıyorlar.Astmalılar,sinuzitliler,kronik bronşıti olanlar için çok faydalı buranın havası.Bizim İzmir'deki ÇEŞME’ye benziyor.Çeşme'de rüzgar enerjisi çoktan kurulmuş.Yani adadan ileriyiz.Fakat buraya demiryolu bağlantısı 1927 de sağlanmış sonrada hava alanı yapılmış.Bizde Çeşme'ye hala tren yolu bağlantısı temin edilmemiş.
Deniz mahsullerini adada restoranlarında ikram eden COACH diye bir firma var.Gerçi İstiridyeyi İrlanda'dan getirip burada geliştiriyorlar.Keza İstakozu.Balıkların her türlüsü,levreği,uskumrusu,hamsisi bol, hemde taze.Ben çok kere İstiridye ,İstakoz yemek için Brüksel'e giderim.Sevimli Prof.Yücel Karaman ailesine misafir olurum.
Ben adada ki yaşamdan pek hoşnut olmadım.Artrozlarımdaki ağrılar arttı.Sonra insanların yüzünde saadet emareleri görmedim.Bu insanlar Almanya'nın en zenginleri,en pahaları arabalar onların.en nefis yemekler ,yıldız kazanmış aşçılar tarafından onlar için hazırlanıyor.İster uçak,ister tren,ister araba ile oraya ulaşabiliyorlar.Gerçi güneş sık görünmüyor,temmuzun ortasında bileYağmur ,kapalı hava ekseriyette.İnsanlar belkide bu duruma uyarak çok ciddiler ve pek gülmüyorlar.Akdeniz şamatalığı yok burada.Halbuki komşuları Danimarkalılar çok şakacı,mizaha yatkın,şen,şakrak insanlar.Ben şahsen şaka yapmağı,insanları güldürmeği seven bir insanımdır.Burada şakalarım ciddiye alınınca şaka yapmaktan da vaz geçtim.
Almanların bir deyimi vardır.Andere Länder,andere Sitte.Değişik memleketlerde ,değişik alışkanlıklar vardır.
Dr.İsmet Turanlı Köln,14.07.08
dr_ismetturanli@mynet.com
| 
